Zbiór przepisów prawnych i zasad postępowania:

Dlaczego jest tak istotne?

Właściwe przygotowanie dziecka do składania zeznań, świadomość jego potrzeb rozwojowych, współdziałanie psychologów i pracowników wymiaru sprawiedliwości z jego rodziną oraz współpraca interdyscyplinarna w wielu przypadkach okazują się wystarczające do złagodzenia stresu związanego z uczestnictwem w przesłuchaniu i do zwiększenia zdolności małego świadka do składania wiarygodnych zeznań.

Podstawowe cele przygotowania dziecka do przesłuchania to:

  • zwiększenie zdolności dziecka do udzielenia precyzyjnych i wyczerpujących wypowiedzi dotyczących przeżytych zdarzeń,
  • zwiększenie prawdopodobieństwa, że dziecko będzie postrzegane przez osoby przesłuchujące jako wiarygodny świadek,
  • złagodzenie ewentualnych negatywnych skutków związanych z uczestniczeniem w procedurze przesłuchania.

A kto powinien to zrobić?Może to być:

  • specjalista psycholog, zajmujący się pomocą dzieciom – ofiarom przestępstw w przystosowanym do udzielania takiej pomocy ośrodku,
  • psycholog pracujący z dzieckiem terapeutycznie, który włączy przygotowanie do przesłuchania w proces terapii,
  • biegły psycholog towarzyszący dziecku podczas przesłuchania,
  • wolontariusz – opiekun dziecka – ofiary przestępstwa,
  • rodzic lub opiekun.

***

Ważnym elementem przygotowania dziecka do składania zeznań jest jego edukacja. Dziecku przekazuje się informacje adekwatne do jego poziomu rozwoju, dotyczące procedur prawnych. Informacje te zawierają się w odpowiedziach na pytania:

  • kto będzie z nim rozmawiał,
  • co jest ważne w sposobie przekazywanych przez nie informacji,
  • kiedy odbędzie się przesłuchanie,
  • gdzie dziecko będzie opowiadać o zdarzeniach, w których uczestniczyło lub których było świadkiem.

***

Bardzo ważne jest, aby dziecko dobrze zrozumiało, że podczas przesłuchania musi mówić prawdę i opowiadać tylko o tym, co się rzeczywiście zdarzyło. Należy je zachęcać, żeby przyznawało się do niepewności i niewiedzy, zamiast zgadywać „prawidłowe odpowiedzi”. Nie wystarczy poinformować dziecko o jego uprawnieniu do przyznania się do niewiedzy. Dziecku niezwykle trudno jest odpowiedzieć „nie wiem”, „nie pamiętam”, bo uważa, że przyznanie się do niewiedzy jest oznaką niepowodzenia i może je za to spotkać kara.

Zgadywaniu może zapobiec uprzedzenie dziecka, że osoba przesłuchująca może zadawać pytania niezrozumiałe i trudne oraz przećwiczenie z nim – przy użyciu metody odgrywania ról – asertywnych odpowiedzi w sytuacjach, kiedy czegoś nie rozumie. Dobrym sposobem jest próba odegrania scenki, w której dziecko musi zasygnalizować, że czegoś nie wie lub nie rozumie.

Omawiając z dziećmi zagadnienie prawdy i fałszu nie można zbagatelizować występującej w wieku przedszkolnym tendencji do fantazjowania. Jest to naturalny proces rozwojowy dzieci i nie należy go utożsamiać z kłamstwem. Ponadto, lepiej unikać pojęcia ‘kłamstwo’, ponieważ brzmi ono oceniająco i może deprymować dziecko.

***

Ważne jest oczywiście też to, aby dostatecznie wcześnie poinformować dziecko o terminie przesłuchania.

Jeżeli przesłuchanie odbywać się będzie poza salą rozpraw, w przyjaznym pokoju przesłuchań, najkorzystniejsze byłoby gdyby już przygotowanie dziecka do przesłuchania mogło odbywać się w takim miejscu. Dziecko mogłoby oswoić się z pomieszczeniem, gdzie będzie zeznawało i je zaakceptować. Poznanie pracujących tam osób, wyposażenia, miejsca usytuowania toalety wpłynęłoby pozytywnie na poczucie bezpieczeństwa dziecka. W przypadku rejestrowania przesłuchania dziecko należy również o tym poinformować i zapoznać je z urządzeniami nagrywającymi. Kamera, monitor, mikrofon, mogą budzić jego nadmierne zainteresowanie, próbne nagranie zaspokoi naturalną ciekawość. Dziecko powinno obejrzeć pokój przesłuchańrazem z rodzicem, jeżeli jest on osobą wspierającą.

***

Przygotowując dziecko do przesłuchania, pracujemy z nim nad wzmocnieniem pozytywnego sądu o sobie w roli świadka. Wpojenie przekonania „wiem, że to jest trudne, ale poradzę sobie” podnosi wiarę w jego kompetencje. Aby odciążyć dziecko od lęku i koncentrowania się na różnych negatywnych scenariuszach, które mogą się przydarzyć (nie zrozumiem, pomylę się, zapomnę), ukierunkowujemy dziecko na jeden cel – mówienie prawdy. Dziecko, które postrzega zadanie jako łatwe, ma większą swobodę w dotarciu do śladów pamięciowych i odtworzenia zdarzeń. Należy także unikać kuszącej roli pocieszyciela („nie martw się, wszystko będzie dobrze”), terapeuty, dziennikarza („powiedz mnie pierwszej”) czy „ulepszacza” („lepiej będzie, jak powiesz, że…”).

Powodzenie w dobrym przygotowaniu dziecka do przesłuchania jest też nierozerwalnie związane z prawidłową współpracą z jego rodzicami. Dzieci, które odczuwają wsparcie ze strony najbliższych dużo lepiej radzą sobie z sytuacją stresową. Rodzice są też bezcennym źródłem informacji o stanie zdrowia dziecka, jego szczególnych potrzebach, mocnych i słabych stronach, typowych reakcjach w trudnych sytuacjach, aktualnym stanie emocjonalnym i wyrażanych przez niego obawach związanych z przesłuchaniem. Często dzieje się też tak, że sami rodzice również wymagają wsparcia i ukierunkowania.

***

Poniżej proponujemy kilka materiałów i narzędzi pomocniczych. Wszystkie pochodzą z poradnika "Jak przesłuchiwać dziecko" Alicji Budzyńskiej. Poradnik, podobnie też jak broszurę do pracy z dzieckiem pt. "Będę świadkiem w sądzie" - można pobrać TUTAJ.

 

Pliki do pobrania:

 

Zobacz więcej:

 

Opracowania pochodzą ze strony: http://www.dzieckoswiadek.fdn.pl

 

Jak zlecić publikację
ogłoszenia sądowego?
Czy można żądać usunięcia uli przez sąsiada — bo pszczoły zalatują na moją posesję?
Czy żądanie usunięcia pszczół z sąsiedztwa może być może być uzasadnione ryzykiem użądlenia przez pszczołę? Czy (...)
Gruntowna reforma Służby Więziennej
Ministerstwo Sprawiedliwości zaprezentowało całościową koncepcję reformy Służby Więziennej. Do rozwiązań już funkcjonujących, takich jak program pracy (...)
1/574