Czwartek 20 lipca 2017 Wydanie nr 3433

Redagowanie sentencji wyroków w sprawach karnych

23.08.2016 / ebos Redagowanie sentencji wyroków w sprawach karnych  

Na terenie każdego nieomal sądu apelacyjnego, a nawet czasem na terenie tego samego sądu apelacyjnego, lub sądu okręgowego sędziowie różnie redagują sentencje wyroków w sprawach karnych. Uważam, że kwestja redagowania sentencji wyroków jest bardzo aktualną, tembardziej iż, jak mi wiadomo, czasami stosuje się szablony sentencji wyroków. Mam w ręku takie, właśnie sentencje wyroków, stosowane jako wzór w jednym z sądów.

Głos Sądownictwa,1933, R.5, nr 7/8

Osobiście jestem przeciwnikiem jakichkolwiek szablonów, jako mechanizujących pracę, a już tembardziej szablonów, które odbiegają od wymagań ustawowych.

Konieczne ramy dla sentencji wyroku I-ej instancji zakreślają art. 368 i 369 K.P. K. i w tych ramach sposób stylizacji wyroków nie może być szablonowym, należy tylko przestrzegać, aby stylizacja ta była jasna, przejrzysta, logiczna i zwięzła i unikać niepotrzebnych wyrazów i biurokratycznego stylu.

Przechodząc do omówienia "essentialia" wyroku skazującego w I-ej instancji, wymaganych przez K.P.K., przedewszystkiem podkreślić należy, że ustawodawca umieścił w tym celu kolejno po sobie art. 368 i 369 K.P.K. aby zaznaczyć, iż każda sentencja wyroku skazującego składa się z dwu części: pierwsza część wyczerpuje dane, zawarte wart. 368, druga - zawarte w art. 369.

Wobec tego, że druga część sentencji wyroku mieści w sobie orzeczenie o winie dokonania czynu "przypisanego", wskazanie przepisu zastosowanej ustawy karnej i orzeczenie o karze - powinna się ona mieścić po wyrazie: "orzekł".

Sentencja wyroku uniewinniającego I-ej instancji mieści w sobie tylko te dane, które wylicza art. 368 K. P. K. , albowiem sąd, uniewinniając oskarżonego z czynu mu "zarzucanego", nie orzeka już w kwestji czynu "przypisanego" jak też w kwestji zastosowania przepisu sankcji ustawy karnej do czynu przypisanego, tudzież w kwestji wymiaru kary, w wyroku uniewinniającym zatem wyraz: "orzekł" powinno się umieścić przed danemi z lit. d i e art. 368.

Wracając do wymaganej przez K.P.K. zasadniczej formy wyroku skazującego I-ej instancji, uważam, iż należy odróżniać dwa wypadki:

a) sąd w wyroku ustala czyn przypisany w postaci odmiennej od czynu zarzuconego i przyjmuje inną kwalifikację prawną,
b) sąd skazuje oskarżonego zgodnie z aktem oskarżenia.

a) W pierwszym wypadku sąd musi przytoczyć w sentencji wyroku czyn zarzucany i przypisany oskarżonemu,
b) W drugim wypadku sąd, skazując oskarżonego zgodnie z aktem oskarżenia, powinien dla zadośćuczynienia wymogom art. 369 p. a K.P.K. powołać się tylko na określenie czynu zarzucanego oskarżonemu (vide orzeczenie Sądu Najwyższego z 30.VI.1930 Nr. 3 K. 506/30 Zb. O. 99J31).

ad a.) Przykładowo zatem sentencja wyroku skazującego I-ej instancji będzie brzmiała (zaczynając oczywiście od pktu d) art. 368 K. P. K.) w wypadku pierwszym:
"mieszkańca ..... miejscowości, gminy i powiatu Jana S., lat ……. syna .... oskarżonego o to, że dnia .... w (miejsce popełnienia)

orzekł:

Jana S. uznać winnym tego że dnia ….. w …… i na mocy art. .... K.K. skazać go na ...."

ad b) W wypadku drugim w myśl cytowanego orzeczenia Sądu Najwyższego wystarczająca będzie forma:

po wyrazach: rozpoznawał sprawę Jana S. oskarżonego z art. .... K.K. i na mocy art. 10, 358, 360, 368 - 370, 578 K. P. K. Ii art. 47 i 48 p. c. k. s. i t: …..

orzekł;

mieszkańca (miejscowości, gminy, powiatu) Jana S. zgodnie z aktem oskarżenia uznać winnym tego, że dnia.... w ….. i na mocy art. …. K.K. ..., skazać go …

Redagowanie, sentencji wyroku skazującego w takiej formie:

"orzekł mieszkańca .... Jana S. oskarżonego o to, że .... uznając go winnym tego, że ..."

uważam za wadliwe, gdyż sąd orzeka nie o tem, o co jest ktoś oskarżony, lecz o winie i karze. W myśl też tych zasad wyrok uniewinniający I-ej instancji będzie brzmiał:

"rozpoznawał sprawę Jan S. osk. …. i t.d. i na mocy art. …. K.P.K.

orzekł:

mieszkańca (miejscowość) Jana S., lat ..., syna .... z oskarżenia go o to, że dnia .... w … (czyn zarzucany) - uniewinnić; koszta postępowania w sprawie zaliczyć na rachunek Skarbu Państwa".

Ponadto uważam, iż w sentencji wyroków winno unikać się, jak to już zaznaczyłem, niepotrzebnych wyrazów np. "skazać na karę zamknięcia w więzieniu na przeciąg lat pięciu"; wystarczy, jeżeli napisze się: "skazać na pięć lat więzienia", wyraz "skazać" oznacza bowiem to samo co "ukarać", wymierzyć karę; "skazany" znaczy to samo co ukarany" (wszak nie można skazać nie na karę) wyrazy zaś: "zamknięcia w więzieniu na przeciąg" - są całkowicie zbędne.

Podobnie należy unikać w sentencji wyroku uniewinniającego takiego balastu wyrazów: "Jana S. z oskarżenia o to, że .... uznać niewinnym i uniewinnić." Wszak skoro się oskarżonego uniewinnia z zarzucanego mu czynu, to zbędne są wyrazy "uznać niewinnym".

Podnoszę te zasadnicze kwestje dlatego, iż spotkałem się z takiemi wzorami sentencji wyroków, które mojem zdaniem nie odpowiadają wymaganiom art. 368 i 369 K.P.K. Spotykałem się też ze zdaniem, że sentencja wyroku zaczyna się dopiero po wyrazie: "orzekł". Zapatrywanie takie - oczywiście - jest
zupełnie niezgodne z art. 368.

Nadto zauważyłem tendencję, aby w wyrokach sądu okręgowego, jako II-ej instancji, w całości zatwierdzających lub uchylających wyroki sądów Grodzkich, cytować czyn zarzucany. Uważam, że w tym względzie orzeczenia Sądu Najwyższego (O. S. N. 27.11.1930 Nr. 1 K. 120/30, 20.1.1930 Nr. 1 K. 1517[29, 26.V1.1930 Nr. 1 K. 674/30), usuwają wszelkie wątpliwości i że tylko dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy zmienia kwalifikację, przyjętą w l-ej instancji, bądź też uchyla wyrok uniewinniający i skazuje oskarżonego za czyn, który oczywiście powinien dokładnie ustalić, powstaje obowiązek ustalenia czynu w sentencji wyroku i to tylko czynu, przypisanego oskarżonemu (orzeczenie S. N. 20.1.1930 Nr. 1 K. 1517/29).

Powyższe uwagi moje kończę zgłoszeniem dezyderatu, aby Ministerstwo Sprawiedliwości podało do wiadomości wzory sentencji wyroków w celu ujednostajnienia praktyki sądowej.

Franciszek Nowosielski

Od Redakcji: pisownia oryginalna

Inne artykuły

Prawo łaski w świetle nowej konstytucji

19.06.2017

Jak stwierdza nauka prawa, prawo łaski w najobszerniejszym znaczeniu można określić jako prawo dyspensy tj. uprawnienie do zwalniania od przestrzegania przepisów prawnych. Uprawnienie to może być stosowane ad hoc bez określenia warunków jego...

Człowiek w aktach sądowych

16.05.2017

W aktach sądowych, tak karnych jak i cywilnych, znajduje sędzia poza wywodami ściśle prawniczymi dużo materiału życiowego, ilustrującego stosunki ludności danych terenów. Zwłaszcza gdy w procesach strony nie posiadają zastępców, pisma, kierowane...

Uśmiech Temidy

14.07.2017

Myliłby się pesymista, twierdząc, że w tych ciężkich czasach trudno się uśmiechać, zwłaszcza w sądzie, którego funkcjonowanie cechuje powaga i dostojna obrzędowość, życie stoi ponad wszelkim majestatem i pobłażliwie zezwala na uśmiech nawet w...

Kwalifikacje fizyczne i moralne sędziego

13.07.2017

Trzeba wszechstronnej wiedzy teoretyków, długoletnich doświadczeń praktyków, by móc przystąpić do zdefiniowania typu dobrego sędziego. Dopiero zbiorowy wysiłek nas wszystkich przyczynić się może do wytworzenia właściwego poglądu na kwestię, jakim...

Gwarancje niezawisłości sędziowskiej

13.04.2017

Pozytywnie niezawisłość sędziowska polega na tem, że sędzia podlega tylko prawu (pozostawiamy na uboczu kwestję czy i o ile podlega on ustawom i wobec tego czy może i powinien badać legalność ustaw). Negatywnie niezawisłość ta oznacza wyłączenie...

Bądź na bieżąco

Subskrybuj nasz newsletter, a będziesz na bieżąco z nowymi ogłoszeniami i komunikatami;
o spadkach, zasiedzeniach nieruchomości, depozytach sądowych, terminach rozpraw, wyrokach.

Podaj swój e-mail i otrzymuj najnowsze ogłoszenia bezpośrednio na swoją skrzynkę pocztową.

Przesyłając swój adres e-mail, zgadzam się na przetwarzanie przez Fundację ProPublika - KRS 0000595424 - podanych przeze mnie danych osobowych (e-mail) w celu otrzymywania zamówionego Newslettera.
Przyjmuję do wiadomości, że podanie danych jest dobrowolne oraz że przysługuje mi prawo dostępu do ich treści oraz ich poprawiania.